Migraine

Definitie

Migraine is na spanningshoofdpijn de meest voorkomende soort hoofdpijn. Migraine is een chronische aanvalsgewijze aandoening waarbij de hoofdpijn, die vrijwel altijd aanwezig is, gepaard gaat met algemene en neurologische verschijnselen.

Etiologie

De exacte oorzaak van migraine is tot op heden niet duidelijk. De oorzaak is polygenetisch en multifactorieel, echter een genetische basis is nog niet bevestigd, behoudens voor de familiaire hemiplegische migraine, waarvan recent het gendefect is ontdekt. Soms kan er een aanleiding voor de migraine aanval worden gevonden, zoals te lang of te kort slapen, ploegendienst, bepaalde voedingsmiddelen en stress.

Er is geen hypothese die alle verschijnselen van migraine kunnen verklaren, echter gedacht wordt aan een reactie in het trigeminovasculaire gebied. Hierbij treedt een steriele ontstekingsreactie op in de buurt van de zenuwuiteinden rond de meningeale bloedvaten.

Bij de aura speelt waarschijnlijk 'corticale spreading depressie' een rol, waarbij zich een golf van depolarisatie verplaatst over de hersenschors. Op die manier kan een tijdelijk verlies van neuronen optreden, met als gevolg neurologische uitvalsverschijnselen.

Klachten/ verschijnselen

De klachten en verschijnselen van migraine kunnen per patiënt variëren. In de meest typische vorm ontstaan er aanvallen van hevige, meestal plotseling optredende, kloppende hoofdpijn, die zich in 60-70% van de gevallen unilateraal bevindt. Gewoonlijk ontstaan de klachten in de vroege ochtend, maar kunnen op elk moment ontstaan. Patiënten kunnen er midden in de nacht wakker van worden. De hoofdpijn wordt meestal alsmaar heviger om vervolgens langzaam weer af te nemen, inspanning kan de hoofdpijn verergeren.

Naast de hoofdpijn kan er misselijkheid, braken, diarree, fotofobie en fonofobie optreden. Een gemiddelde aanval duurt onbehandeld 4-72 uur. Vaak ontstaan er vanaf enkele uren tot 2 dagen voor de hoofdpijn de zogenaamde prodromen, die kunnen bestaan uit moeheid, concentratiestoornissen, nekstijfheid, gevoeligheid voor licht en geluid, misselijkheid en visusstoornissen. Combinaties worden regelmatig gezien.

Daarnaast bestaat er nog de aura, een complex van neurologische symptomen die samen met de migraine hoofdpijn voorkomen. De aura is meestal een zwarte of grijze vlek die steeds groter wordt (scotomen). Daarnaast kunnen er unilaterale opstijgende gevoelsstoornissen of motorische zwakheid optreden. Een aura duurt meestal niet langer dan één uur.

Diagnostiek

Lichamelijk onderzoek

Het neurologisch onderzoek laat bij migraine hoofdpijn geen afwijkingen zien. Bij de migraine aura kunnen voorbijgaande neurologische verschijnselen worden waargenomen, bestaande uit gezichtsuitval (90%), spraakstoornissen en unilaterale tintelingen of krachtsverlies.

Aanvullend Somatische Diagnostiek

De diagnose migraine wordt gesteld op basis van de typische anamnese en het uitsluiten van andere oorzaken voor de hoofdpijn. Een MRI scan is alleen aangewezen in bepaalde atypische gevallen.

Aanvullende Psychocognitieve Diagnostiek

  • RAND-36 (kwaliteit van leven)
  • VAS-Pijn (max.,min, actueel, gemiddeld/week)
  • TSK (bewegingsangst)
  • PCS (catastroferen)
  • HADS (angst en depressie)

Multidisciplinaire Behandeling

Op grond van de diagnose wordt al dan niet een somatische behandeling geïndiceerd en op basis van de bevindingen bij de aanvullende psychocognitieve diagnostiek kan een indicatie gesteld worden voor aanvullende diagnostiek dan wel voor een multidisciplinaire behandeling.

Niet-Somatische Behandelingen

Somatische Behandelingen:

Farmacologische behandelingen:

De behandeling van migraine bestaat uit aanvalsgewijze en preventieve behandeling en gebeurt voornamelijk met pijnstillers (Paracetamol, Ibuprofen, Naproxen) en speciale anti-migrainemiddelen. Pijnstillers kunnen worden ingenomen wanneer men een aanval voelt aankomen.

Wat betreft de anti-migrainemiddelen wordt er een onderscheid gemaakt tussen middelen die een aanval stoppen (Sumatriptan) en middelen die aanvallen voorkomen (Propanolol).

Preventieve behandeling dient te worden overwogen bij meer dan 2 migraine aanvallen per maand.

Aanvalsgewijze behandeling

  • Algemene analgetica
  • Paracetamol, NSAID's, eventueel in combinatie met anti-emetica
  • Specifieke anti-migrainemiddelen
  • Sumatriptan

Preventieve behandeling

  • Beta-blokkers
  • Propanolol