Aangezicht / Hoofd / Nek

Whiplash Associated Disorders

Definitie

Whiplash associated disorders (WAD) is de officiële naam voor het klachtenpatroon ontstaan na een ongeval met acceleratie-deceleratie mechanisme waarbij krachten inwerken op de nek. Het treedt op bij (auto)ongelukken, met name bij een aanrijding van achteren of van de zijkant, maar kan ook het gevolg zijn van bijvoorbeeld duiken.

In 1995 is door de Quebec Task Force een theoretische indeling gemaakt van het whiplash trauma:

  • Graad 0: geen nekklachten, geen lichamelijke afwijkingen
  • Graad 1: klachten van nekpijn, stijfheid en gevoeligheid, zonder lichamelijke afwijkingen
  • Graad 2: nekklachten en neuromusculaire afwijkingen
  • Graad 3: nekklachten en neurologische afwijkingen
  • Graad 4: nekklachten met fractuur of dislocatie

Voornamelijk zal het hier gaan over WAD I en II.

Men spreekt van het acute whiplash syndroom gedurende de eerste 3 weken na het ongeval. Hierna breekt een subacuut stadium aan waarin de meeste klachten verdwijnen middels conservatieve therapie. Als de klachten persisteren na 3 maanden spreekt men van een chronisch whiplash syndroom.

Etiologie

Elk trauma waarbij een acceleratie/deceleratie mechanisme optreed kan tot een WAD leiden zoals achteroprij ongevallen, frontale en zijdelingse botsingen, duiktrauma ect.

Klachten/verschijnselen

Typische klachten van het acute whiplash letsel zijn: 1) pijn in de nek, schouders en eventueel de armen 2) hoofdpijn, vooral in het occipitale deel, soms uitstralend naar het voorhoofd tot boven de beide ogen 3) bewegingsbeperking van de nek ten gevolge van stijfheid in de nek direct aansluitend aan het ongeval. Bijkomende klachten zijn duizeligheid, visusstoornissen, misselijkheid, oorsuizen en doofheid en tintelingen in de handen, eenzijdige brachialgie op basis van schouderklachten, lage rugklachten, post-traumatische stress stoornissen (depressie) en cognitieve functiestoornissen.

Diagnostiek

Lichamelijk onderzoek

Het lichamelijk onderzoek is erop gericht om beschadiging van het zenuwstelsel aan te tonen dan wel uit te sluiten. Tevens dienen fracturen uitgesloten te worden. Een standaard neurologisch onderzoek en onderzoek van de nek en schouder dienen uitgevoerd te worden gericht op sensibiliteit en motoriek van de armen en handen en radiculaire prikkelingsproeven (Spurling) en passieve bewegingsbeperkingen van de cervicale wervelkolom en schouder.

Aanvullend Somatische Diagnostiek

Aanvullend onderzoek dient op indicatie verricht te worden. Een MRI scan van de nek is niet zinvol bij een WAD I en II doch kan overwogen worden bij verdenking op neurologische problemen. Daarnaast kan op indicatie een MRI van de aangedane schouder worden verricht. Tevens is neuropsychologische en vestibulair evaluatie geïndiceerd bij respectievelijk persisterende geheugen- en concentratiestoornissen en duizeligheidsklachten. Bij verdenking van een posttraumatische stressstoornis is nadere psychologische evaluatie geïndiceerd.

Aanvullende Psychecognitieve Diagnostiek

  • RAND-36 (kwaliteit van leven)
  • VAS-Pijn (max.,min, actueel, gemiddeld/week)
  • TSK (bewegingsangst)
  • PCS (catastroferen)
  • HADS (angst en depressie)

Multidisciplinaire Behandeling

Op grond van de diagnose wordt al dan niet een somatische behandeling geïndiceerd en op basis van de bevindingen bij de aanvullende psychocognitieve diagnostiek kan een indicatie gesteld worden voor aanvullende diagnostiek dan wel voor een multidisciplinaire behandeling.

Niet-Somatische Behandelingen

Somatische Behandelingen

Farmacologische behandelingen:

      • Niet-steroïdachtige anti-inflammatoire middelen (kortdurend).

Andere Behandelingen:

Interventionele pijnbehandeling