Knie / Enkel / Voet

Pijn bij Kritisch Ischaemisch Vaatlijden

Definitie

De definitie van pijn bij kritisch ischaemisch vaatlijden wordt beschreven als teken van vasculaire insufficiëntie van de distale extremiteiten .

Etiologie

De oorzaak van de vasculaire insufficientie is meestal een algemeen vaatlijden zoals arteriosclerose. Het komt voornamelijk voor bij patiënten ouder dan 55 jaar, waarbij een jaarlijkse incidentie van 0,25 tot 0,45 patiënten per 1000 inwoners wordt gezien. Bij het kritisch ischemisch lijden is vaak arteriosclerose ten gevolge van hypertensie of diabetes de oorzakelijke factor van het vaatlijden.

Klachten/verschijnselen

De patienten klagen meestal over pijn ter hoogte van de extremiteiten. Lopen provoceert de klachten, die bij stilstaan verdwijnen (claudicatio intermittens).

Uiteindelijk kunnen er ook ulcera ontstaan die moeilijk genezen.

Kritisch ischemisch lijden komt voornamelijk voor bij een oudere populatie, dit in tegenstelling tot Morbus Buerger waarbij eveneens eerst atypische pijn wordt beschreven met uiteindelijk verkleuring en ulceraties.

Diagnostiek

Lichamelijk onderzoek

Algemeen onderzoek om "red flags" uit te sluiten zoals gewichtsverlies en maligniteit is van belang.
Bepaling van de bloeddruk en onderzoek gericht op bindweefsel aandoeningen of perifeer vaatlijden moet verricht worden.

Inspectie moet vooral gericht zijn op wondjes en ulcera van de handen en voeten, naast de aanwezigheid van verwijde capillairen in het nagelbed.

Bij ischemische pijn ziet men een verkleuring van de extremiteiten. Aanvankelijk kan er een witte verkleuring bestaan, maar deze kan overgaan naar een donkerblauwe verkleuring van de distale delen van de extremiteiten. De slagaderpulsaties zullen dan afwezig zijn. Het lidmaat voelt duidelijk kouder aan en kan in een later stadium van de aandoening ook slecht helende huidletsels vertonen. De distale acra kunnen neiging vertonen tot necrose.

Classificatie gaat volgens de indeling van Fontaine waarbij voor de anesthesiologische interventionele
pijnbestrijding stadium III en IV van belang zijn.

Patiënten met een Fontaine III hebben pijn in rust in de betreffende extremiteit(en) en in liggende houding ten gevolge van slechte spierdoorbloeding. Vaak wordt deze pijn tijdelijk minder als men het been laat afhangen.

Patiënten met een Fontaine IV hebben trofische stoornissen in de vorm van necrose en/of gangreen.

Aanvullend Somatische Diagnostiek

  • Bij het kritisch ischemisch vaatlijden is arteriële vasuculaire beeldvorming van belang ter bepaling van de ernst van de aandoening.

Aanvullende Psychocognitieve Diagnostiek

  • RAND-36 (kwaliteit van leven)
  • VAS-Pijn (max.,min, actueel, gemiddeld/week)
  • TSK (bewegingsangst)
  • PCS (catastroferen)
  • HADS (angst en depressie)

Behandeling

Multidisciplinaire Behandeling

Op grond van de diagnose wordt al dan niet een somatische behandeling geïndiceerd en op basis van de bevindingen bij de aanvullende psychocognitieve diagnostiek kan een indicatie gesteld worden voor aanvullende diagnostiek dan wel voor een multidisciplinaire behandeling.

Niet-Somatische Behandelingen:

Somatische Behandelingen:

  • Behandeling van Fontaine III en IV patiënten is gericht op pijnvermindering en het genezen van de ulcera waardoor een amputatie kan worden voorkomen.
  • Patiënten met pijnklachten ten gevolge van vaatlijden worden in eerste instantie conservatief en medicamenteus behandeld waarbij de onderliggende oorzaak het doel is. Indien er toch klachten blijven kan de vaatchirurg besluiten tot een vaatoperatie.

Interventionele pijnbehandelingen: