Wanneer men wat betreft zijn pijnklachten medisch is uitbehandeld, krijgt men vaak te horen: "U moet er mee leren leven".
Dit is gemakkelijk gezegd, maar niet zo eenvoudig om te doen. Er bestaan pijn-programma's die tot doel hebben de gevolgen van chronische pijn te behandelen, gericht op het leren omgaan met de pijn en niet om de pijn weg te nemen.

Doel van een Pijn-programma

Een pijn-programma is bedoeld te helpen om, ondanks de pijn, zo goed mogelijk te functioneren. Bij chronische pijn spelen zowel lichamelijke en sociale factoren een rol. Bij U is waarschijnlijk in het verleden gebleken dat lichamelijke factoren niet of nauwelijks te beïnvloeden waren: ondanks uitgebreid onderzoek en behandeling bleef U pijn te houden.
Zoals gezegd, spelen ook psychische factoren een rol. Dit betekent niet dat uw pijnklachten inbeelding of psychisch van aard zijn. Wel is het zo dat hoe u over uw pijn denkt, wat u doet en laat vanwege de pijn, hoe uw gezinsleden met u omgaan en uw eigen gevoelens beïnvloeden de pijn-ervaring sterk. Deze psychische aspecten van pijn werken als een soort volumeknop, waarmee de pijnbeleving te beïnvloeden is.
Tijdens het programma wordt aan een aantal belangrijke gevolgen van het hebben van langdurige pijn gewerkt:

Uw lichamelijke conditie

Meestal laat de lichamelijke conditie van mensen met chronische pijn te wensen over. Vanwege de pijn gaat men steeds minder bewegen, activiteiten uitvoeren. Dit leidt uiteindelijk tot een verslechterde conditie. Daardoor wordt men nog meer beperkt in het dagelijks functioneren. Op een doordachte manier leert u verschillende oefeningen uit te voeren. Door het oefenen verbetert Uw conditie. Als Uw lichamelijke conditie verbetert, zult u weer meer kunnen en zich ook beter voelen.

De spierspanning

Mensen met pijn ervaren vaak meerspanning. Pijn vertaalt zich lichamelijk in gespannen spieren. Tijdens het programma leert U te ontspannen, ook in voor U moeilijke situaties. Ontspannen mensen met een goede conditie voelen zich beter en hebben de indruk 'bergen te kunnen verzetten'.

Leren omgaan met pijn

Om te kunnen omgaan met pijn is het belangrijk om te weten wat pijn precies is. U krijgt informatie over pijn en de factoren die de pijn beïnvloeden. Daarbij wordt ingegaan op uw eigen situatie. Welke rol spelen deze factoren en op welke wijze is dat te veranderen?
Overigens wordt ook uw (eventuele) partner bij het programma betrokken. Deze leert de juiste manier van reageren voor het geval u eens "een terugval krijgt".

De doelen van het behandelprogramma zijn:
· Verbeteren van de lichamelijke conditie
· Verminderen van spanning
· Verbeterd functioneren ondanks de pijn

Wanneer is een Pijn-programma zinvol?

Het programma is geen 'wondermiddel'. Voor het slagen van het programma is uw eigen inzet belangrijk. De opzet is te leren 'zinvol te leven met pijn'. Men moet dus niet verwachten dat de pijn na afloop van het programma verdwenen is. Is men nog altijd op zoek naar een behandeling die de 'pijn wegneemt', dan is een pijn-programma niets voor u.
Ook moet men zich realiseren dat zo'n programma een flinke investering vraagt. Er bestaan geen kant en klare oplossingen. Uzelf moet werken aan veranderingen die voor u belangrijk zijn. Dit kan voor iedereen anders zijn.

Voordat men aan een pijn-programma begint, vindt onderzoek plaats door de fysiotherapeut en de psycholoog. Deze onderzoeken u uitgebreid en bekijken of het programma zinvol voor u is. Aangezien het programma veel tijd en moeite van u vergt, moet van tevoren vast staan of U er baat bij zult hebben. Wanneer U besluit om deel te nemen, wordt U gevraagd om een contract te tekenen waarin de voorwaarden voor deelname zijn beschreven.

Inhoud van een Pijn-programma

Het pijn-programma in Maastricht duurt 10 weken (Op andere plaatsen kan de duur verschillen). De activiteiten vinden plaats op maandag-, woensdag-, en vrijdagmiddag, van 12.30 tot 17.00 uur, en worden in groepsverband uitgevoerd. Meestal nemen er ongeveer 10 patiënten met chronische pijnklachten deel aan een programma.

Het programma bestaat uit de volgende onderdelen:
· Het aanleren van ontspanningstechnieken
· Conditie-verbetering
· Lessen over pijn en hoe er mee om te gaan
· Hydrotherapie: bewegen in warm water
· Huiswerk: oefeningen die u thuis moet doen

Na 6 weken wordt de behandelfrequentie afgebouwd, eerst naar 2x per week, en op het laatst nog 1x per week. In de 6e week is er een partnermiddag. Hier kan Uw partner kennis maken met de behandeling die U ondergaat.
Tijdens de afbouwfase worden afspraken gemaakt over het voortzetten van bepaalde activiteiten. Het is immers het allerbelangrijkste om de opgebouwde winst na het programma zelf te blijven bijhouden. Enkele weken na afloop van het programma is er een terugkomdag. Het doel hiervan is om te zien hoe u de adviezen in de dagelijkse praktijk heeft kunnen toepassen.

Waar worden Pijn-programma's gegeven?

In de meeste revalidatiecentra en op veel afdelingen Revalidatie van algemene ziekenhuizen worden dit soort programma's gegeven. In veel gevallen wordt deelname vergoed door de ziektekostenverzekeraar.
Verder kan men soortgelijke programma's volgen via het Groene Kruis ("Hoofdpijn te Lijf" en "Omgaan met rugpijn"). Ook zijn er particuliere instanties waar men (tegen betaling) pijn-programma's kan volgen, zoals de RugAdviesCentra.