Endometriose
Endometriose is een ziekte waarbij baarmoederslijmvlies (dat is het slijmvlies aan de binnenkant van de baarmoeder) ook buiten de baarmoeder groeit. Ongeveer 1 op de 10 vrouwen heeft endometriose. Deze website is voor vrouwen met endometriose die, ondanks de behandelingen bij de hoofdbehandelaar gynaecologie, toch pijn blijven houden. U leest hoe pijn werkt en wat u zelf kunt doen om er beter mee om te gaan.
Achtergrondinformatie
Endometriose is een ziekte waarbij baarmoederslijmvlies (dat is het slijmvlies aan de binnenkant van de baarmoeder) ook buiten de baarmoeder groeit. Ongeveer 1 op de 10 vrouwen heeft endometriose. Een veelvoorkomende klacht bij endometriose is buikpijn. Deze pijn kan krampend zijn. Ook hebben veel vrouwen hevige menstruatiepijn. De gynaecoloog bespreekt met u welke behandelingen mogelijk zijn, zoals hormonen of een operatie.
Bij endometriose is er sprake van chronische pijn. Je pijnsysteem is gevoeliger geworden en blijft alarmeren, ondanks dat er geen gevaar is (zoals bijvoorbeeld als je een arm breekt). Als dit gebeurt, helpen medicijnen niet altijd en kun je last krijgen van bijwerkingen. Wat wel kan helpen:
- leren omgaan met stress
- beter slapen
- anders denken over je pijn
Je pijnsysteem kan weer tot rust komen.
Pijn op deze manier beoordelen noemen we het biopsychosociale model. Lichamelijke pijn (biologisch) heeft niet alleen te maken met het lichaam. Het kan ook invloed hebben op hoe je je voelt (psychologisch) en hoe je omgaat met anderen (sociaal).
- Als je pijn hebt, kun je somber worden of minder genieten van dingen.
- Je kunt je terugtrekken en minder contact hebben met anderen.
- En als je je eenzaam of somber voelt, kan dat de pijn juist erger maken.
Pijn is dus niet alleen een oorzaak, maar kan ook een gevolg zijn van dingen die uit balans zijn in je leven.
Behandelopties
Pijnstillers
Paracetamol, ibuprofen en naproxen zijn bekende pijnstillers.Ibuprofen en naproxen vallen onder de groep NSAID’s. Deze kunnen helpen bij ontsteking en pijn, maar geven soms bijwerkingen zoals maagklachten. Bespreek het gebruik altijd met je arts.
Medicijnen tegen zenuwpijn
De zenuwen in de buik staan met elkaar in verbinding. Daardoor is het soms lastig aan te wijzen waar de pijn precies vandaan komt. Soms helpen zenuwmedicijnen, ook al zijn deze oorspronkelijk bedoeld voor depressie of epilepsie. Het is dus niet raar als je zulke namen hoort. Let op: deze medicijnen helpen niet bij iedereen en kunnen bijwerkingen geven. Veelgebruikte medicijnen tegen zenuwpijn:
Antidepressiva:
| Anti-epileptica:
|
Bijwerkingen zijn vervelende effecten van medicijnen. Vaak komen ze in het begin voor en worden ze na 2 weken minder. Daarom wordt gestart met een lage dosering. Het nadeel: de pijn is dan vaak nog niet goed onder controle. Na elke verhoging kunnen opnieuw bijwerkingen optreden. Veelvoorkomende bijwerkingen:
Gabapentine en Pregabaline:
| Amitriptyline, Nortriptyline, Duloxetine:
|
Let op: sommige medicijnen maken je suf. Check op www.rijveiligmetmedicijnen.nl of je mag autorijden.
Morfine: liever niet
Medicijnen zoals Tramadol, Oxycodon of Fentanyl (morfine-achtige middelen) worden niet geadviseerd bij endometriose. Waarom niet?
- Ze helpen vaak niet goed tegen deze pijn
- Ze geven risico op verslaving
- Ze kunnen botontkalking en hormonale verstoringen veroorzaken
Alleen pillen?
Nee, medicijnen zijn niet voor iedereen geschikt of wenselijk. Gelukkig zijn er ook andere behandelopties, zoals:
Hormonen– kunnen de groei van het baarmoederslijmvlies remmen. Dit gebeurt via de huisarts of gynaecoloog.
Kijkoperatie (laparoscopie)– om te kijken of er endometriose is en om dit soms deels te verwijderen. Dit is niet voor iedereen nodig.
Andere behandelingen
Naast medicijnen zijn er ook andere dingen die kunnen helpen om de pijn bij endometriose te verminderen. Deze behandelingen worden niet aangeboden bij de polikliniek pijngeneeskunde, maar kunt zelf overwegen.
- TENS. TENS is een klein apparaatje dat via plak-stickers op de huid kleine stroompjes geeft. Deze stroompjes zorgen ervoor dat pijnsignalen minder goed worden doorgestuurd naar de hersenen. Hierdoor kun je minder pijn voelen.
- Warmte. Een warme kruik op je buik kan helpen om de pijn te verlichten. De warmte zorgt ervoor dat je hersenen eerst de warmte opmerken, waardoor de pijn minder opvalt.
- Voeding en dieet. Er bestaat geen speciaal dieet voor endometriose, maar gezond eten helpt je lichaam sowieso. Sommige mensen merken minder buikpijn als ze bepaalde voedingsmiddelen weglaten, zoals melkproducten, gluten, sterk bewerkte voeding. Een diëtist of orthomoleculair arts kan je hierbij begeleiden. Check vooraf of je zorgverzekeraar dit vergoedt.
- Yoga en mindfulness. Yoga helpt je spieren te versterken én te ontspannen. Mindfulness leert je om meer in het moment te leven en bewust om te gaan met je lichaam en gedachten. Beide kunnen je helpen om beter met pijn en stress om te gaan.
- Acupunctuur / Acupressuur. Bij acupunctuur worden naaldjes gezet op bepaalde punten van je lichaam om pijn te verminderen.Bij acupressuur worden deze punten met de hand ingedrukt. Sommige mensen hebben hier baat bij.
- (Bekkenbodem) fysiotherapie. Als je spanning hebt in je bekkenbodemspieren, kan een bekkenfysiotherapeut je helpen om deze spieren te leren ontspannen. Dit kan invloed hebben op je pijnklachten.
- Psychologische hulp. Pijn heeft niet alleen met je lichaam te maken, maar ook met hoe je je voelt. Een psycholoog kan je helpen om: te begrijpen wat pijn met je doet, op een andere manier met klachten om te gaan je stress te verminderen. Er zijn ook speciale programma’s zoals ACT (Acceptance and Commitment Therapy) die hierbij kunnen helpen.