Herpes Zoster en Post herpetische neuralgie
Herpes Zoster ontstaat door reactivatie van het Varicella-zoster virus, waarbij er een inflammatie van het dorsal root ganglion ontstaat. Er ontstaat hierdoor pijn en huiduitslag in het betreffende dermatoom. 25% van de mensen komt in aanraking met herpes zoster.
Achtergrondinformatie
Er worden 3 fases onderscheiden binnen de reactivatie van Herpes Zoster:
- De acute fase (maximaal 30 dagen). Deze fase begint vaak met prodromale pijn voordat de blaasjes zichtbaar worden.
- De subacute fase (Pijn in periode van herstel van blaasjes, tot 3 maanden)
- Postherpetische neuralgie (Pijn > 3 maanden). Mogelijk door zenuwschade of sensitisatie.
Risicofactoren voor postherpetische neuralgie zijn:
- Vrouwelijk geslacht
- Oudere leeftijd
- Immuunsuppressie
- Prodromale pijn
- Ernstige uitslag
- Ernstige acute pijn
Anamnese
De pijn wordt omschreven als brandend, diep, zeurend, tintelend, jeukend en stekend. Er is vaak sprake van allodynie. Het heeft een grote invloed op kwaliteit van leven en kan zorgen voor vermoeidheid, niet slapen, depressie, anorexia, angst en emotionele distress.
Lichamelijk onderzoek
In de acute fase is er duidelijke huiduitslag binnen een dermatoom. Het is meestal unilateraal en gaat niet over de midline. Bij de postherpetische neuralgie kan littekenvorming zichtbaar zijn, hyper- en/of hypopigmentatie. Allodynie is bij 45-75% van de patiënten aanwezig.
Aanvullend onderzoek
Niet relevant, tenzij er rode vlaggen uitgesloten moeten worden.
Behandelopties
Conservatieve behandeling
De behandeling is gericht op:
- Verminderen van de ernst en de duur van de pijnlijke episode
- Versnellen van heling van de huid met voorkomen van secundaire infecties
- Voorkomen of reduceren van de ziektelast van postherpetische neuralgie
(sub)Acute fase (< 3 maanden)
- Antivirale middelen < 72 uur
- Pijnstilling volgens de WHO pijnladder met beperkte duur voor opioïden
- Epidurale corticosteroïden
- Gabapentinoïden (Gabapentine, pregabaline)
- Lidocaïne
Postherpetische neuralgie (> 3 maanden)
- Antidepressiva zijn 1e keuze. Zowel TCA's (number needed to treat = 3) als SNRI's (number needed to treat = 6,4) zijn een mogelijke optie.
- Gabapentinoïden (Gabapentine, pregabaline) kunnen overwogen worden
- Qutenza
- Lidocaïne
Interventionele behandelingen
(sub)Acute fase (< 3 maanden)
- Epidurale corticosteroïden, met name vermindering van ernst en duur van de pijnlijke periode
Postherpetische neuralgie (> 3 maanden)
- PRF van de intercostaal zenuw
- PRF van de segmentale zenuw via transforaminale benadering
Bronnen
- Update of evidence based interventional pain medicine according to clinical diagnosis: Herpes Zoster and post herpetic neuralgia; Adriaansen et al; 2024